کتابشناسی منابع تاریخ - جلسه 4

 در تاریخ ۲۷ فروردین ۱۳۹۷ ۶۵۶ بازدید
چکیده نکات

جلسه چهارم ترم دوم استاد صفری فروشانی گروه 3 و 4 سال 94

عنوان درس: کتابشناسی منابع تاریخ

استاد: صفری فروشانی

جلسه چهارم: 26/11/94

بسم الله الرحمن الرحیم

کتابشناسی منابع تاریخی:

منابع موجود:

1 مکتوب

الف: غیرمطبوع نسخه هایی خطی 

علل عدم چاپ

1 نبود بانی

2 کم اهمیت بودن نسخه

3 وجود کتاب برتردر موضوع

4 مقفول ماندن

ب: مطبوع

اهمیت نسخه های خطی

1 بخش مهمی از میراث

2 کمک به مطالعات تاریخ علوم

3 کمک به شناخت تطور نسخه ها مثلا در زیارت عاشورا کلمه لعن آمده است در کتاب کامل الزیارت ابن قولویه لعن نیامده است، ولی در کتاب مصباح المتجهد شیخ طوسی لعن آمده است،  این حرف شیخ طوسی را توجیه محتوایی می کند( این توجیه مالایرضی به صاحبه)، این توجیه توسط قاضی نورالله شتری در قرن 11 آمده است.

شخصی دیگر در کتاب زیارت عاشورا فی المیزان، توسط شیخ رازی از علمای عربستان می گوید: کلمه لعن در قرن 6 در حاشیه بعضی بوده است بعدها در یواش یواش وارد متن شده است مخصوصاً در زمان صفویه کاملا تثبیت شده است.

یعقوب می گوید: آیه یوم النفر در غدیرخم نازل شده است در کتاب که توسط شیعه چاپ شده یوم النفر آمده است در چاپ دار الصادر که از اهل سنت نیامده است .

2 مکتوب مطبوع: گونه شناسی تاریخی بصورت عام بکار میرود گاهی

بصورت خاص بررسی می شود.

تاریخی عمومی عبارت از:

الف: حادثه محوراست مثل السیرة النبویه برعکس تاریخ طبری( گرایشی سنّی گری دارد البته بعضی گفته اند طبری خودش دارایی مکتب بوده است که معروف است به مکتب طبریه) مهمترین منابع در سه قرن اول است همراه با ذکر سند که تاریخ عمومی است بیشترین منبع تاریخ طبری از سیف بن عمر تمیمی که خودش از قبلیه تمیم بوده است که ایشان دو خلصت مهم داشته است.

الف: دشمنی با یمنی ها

ب: ضدیت با شیعه

یا اینکه جریان عبدالله بن سبأ در تاریخ طبری آمده است این جریان ساخته و پرداخته سیف بن عمر است که بعدا ثابت شد عبدالله بن سبأ وجود نداشته است.

ب: فرامگانی ؛ مثل تاریخ هرات

الگوی منابع شناسی:

1 نویسنده، شامل اطلاعات شناسنامه ای مثل قبیله ، نسب  تولد ، وفات ، فرزندان ؛ همسران

درباره معصومین : مادران ؛ کنیه ها ؛ القاب ؛ نقش انگشترها

2 وضعیت آموزشی: شامل  محل آموزش ، سفرها ، شاگردان

3 وضعیت پژوهشی

4 وضعیت گرایشی ، مذاهب کلامی ؛ دیدگاه های خاص مثل ابن شنبوذ در باره آیه إن هذان لساحران ایشان می گفت هذین لساحران .

شاذ مساوی با باطل نیست.

5 وجود نویسنده، یعنی نویسنده بصورت واقعی باشد در باره اطلاعات در باره نویسنده در سایر منابع آمده باشد نه اینکه خودش از خودش بگوید: مثلا ما دو سلیم بن قیس داریم:

الف: سلیم بن قیس که راوی است ( سنیّ است ).

1 سنی است

2 تابعی است

3 در کتب اهل سنت نقل شده است

4 زاهد بوده

5 روایات اخلاقی

6 غیر سیاسی

سلیم بن قیس تاریخی (شیعی)

1 از یاران خاص امام علی

2 شرکت فعال در حوادث

3 تولی تبری شدید

4 حاضر در بالین بسیاری ازیاران امام علی

5 فرار به فارس

6 زنده ماندن تا زمان حجاج